Blog

Zelfstandig leren kun je niet zelfstandig leren

Docent begeleidt leerling bij zelfstandig leren in de klas.
Door: Patricia van Slobbe | Gepubliceerd op: 17-02-2026

Als leerlingen niet zelfstandig (kunnen) leren, is dat zelden een motivatieprobleem. Het is meestal een ontwerpprobleem in de les. En dat is goed nieuws, want dat betekent: hier kun je als docent iets in betekenen. Binnenkort, op 2 maart, neemt Michel van Ast (OnderwijsArena) je helemaal mee in het thema: Zelfstandig leren kun je niet zelfstandig leren. Wil je er nu al mee aan de slag? Lees dan onderstaande drie uitgangsprincipes. Waar heb jij nog iets te doen?

3 Inzichten om zelfstandig leren te bevorderen

1. Zelfstandig leren ≠ alleen werken

Leerlingen zelfstandig laten werken is iets anders dan leerlingen zelfstandig laten leren. Zonder begeleiding gaan veel leerlingen vooral bezig zijn met afmaken, vermijden of gokken. Dat lijkt rustig, maar levert weinig leren op. Leren op eigen initiatief is een ontworpen en gefaciliteerde leeractiviteit.

2. Zelfstandigheid is een uitkomst, geen startpunt
Je kunt zelfstandigheid niet verwachten voordat leerlingen:

  • weten wat ze moeten leren
  • weten hoe ze dat kunnen aanpakken
  • feedback krijgen op hun leerproces

Zelfsturend leren ontstaat pas na voordoen, samen oefenen en geleidelijk loslaten. Zelfstandig leren heeft dus eigen leer- en ontwikkeldoelen.

3. De rol van de docent verandert, maar verdwijnt niet
De docent is geen uitlegautomaat, maar ook geen toeschouwer.
Je bent:

  • ontwerper van leertaken
  • begeleider van leerstrategieën
  • gesprekspartner over keuzes, aanpak en reflectie

Door bewust te sturen en op het juiste moment los te laten, groeit zelfstandigheid stap voor stap.

Naast leerlingen leren over je vak, is het werken aan zelfstandigheid- en talentontwikkeling een belangrijke taak van ons onderwijs. Het is meteen ook een grote uitdaging. Waarschijnlijk doe je onbewust al een heleboel hieraan en de kans is ook groot dat je er nog in kunt verbeteren.

Schrijf je in voor het webinar “Zelfstandig leren kun je niet zelfstandig leren” op maandag 2 maart van 16:00-17:00 uur. Ben jij erbij? Meld je hier aan!

Patricia van Slobbe
Auteur
Patricia is een voormalig docent Engels en een eeuwige docent in hart en nieren. Ze is al meer dan 10 jaar actief als trainer, coach en onderwijsadviseur, gespecialiseerd in didactische excellentie. Ze is medeoprichter van OnderwijsArena, een levendig platform voor docenten die van leren hun vak hebben gemaakt en die weten dat lesgeven een ambacht is: je bent nooit uitgeleerd. Ze is co-auteur van twee succesvolle boeken over effectief leren met ICT en heeft onlangs een internationale online cursus gelanceerd voor docenten wereldwijd die meer willen doen met onderwijstechnologie in hun klaslokaal zonder eindeloze 'App Safari's'.
Metafoor onderwijs footer logo
Metafoor onderwijs footer logo

✉ Nieuwsbrief

Abonneer je op onze nieuwsbrief en ontvang elke twee weken:
Passende vacatures
Toegang tot webinars
Blogs en onderwijsnieuws
Regelmatig leuke winacties

  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.

We wijzen je op onze privacyverklaring.