Ben jij de leraar die je wilde zijn? Versterk je professionele identiteit

Waarom ‘wie jij bent’ belangrijker is dan wat je doet? Je agenda zit vol, de nakijkstapel groeit en je bent weer in een nieuwe werkgroep ingedeeld. Je bent de hele dag bezig met regelen, brandjes blussen, administreren en lesgeven. Maar als je ’s avonds op de bank zit, knaagt er iets. Was dit waarom je het onderwijs in ging?

In de waan van de dag focussen we ons in het onderwijs vaak op de operationele kant: wat moet ik kunnen en hoe moet ik dat doen? Maar volgens organisatiepsycholoog Manon Ruijters slaan we daarmee de belangrijkste stap over: je professionele identiteit.

Waarom je gereedschapskist niet genoeg is

Competenties zijn je gereedschapskist; handig, maar inwisselbaar. Je professionele identiteit is je ruggengraat. Het gaat over wie jij bent in de klas. Waar sta je voor? Wat zijn jouw onderhandelbare waarden?

Waarom is die focus op identiteit nu zo belangrijk? Omdat het je veerkracht geeft. Een docent die alleen stuurt op competenties (‘doe ik het wel zoals het moet?’), kan zich overweldigd voelen door de zoveelste verandering of verliest soms de motivatie voor het vak. Een docent met een sterke professionele identiteit heeft een innerlijk anker. Als het stormt, weet jij waarom je blijft staan. Je handelt niet omdat het “zo” nu eenmaal wordt gedaan, maar omdat het past bij jouw visie op goed onderwijs.

Van theorie naar praktijk: 2 manieren om je identiteit te versterken

Hoe zorg je dat je niet alleen ‘onderwijs draait’, maar weer echt ‘bent’? Hier zijn twee concrete stappen.

1. Doe de ‘Waartoe-Check’ (Je interne kompas)

Vaak handelen we op de automatische piloot. Een leerling is vervelend: je stuurt hem eruit. Een vergadering is saai: uitzitten maar. Probeer binnenkort eens één keer per dag te vertragen op een irritatiemoment. Ga even niet mee met je automatische reactie, maar vraag: “Past mijn reactie bij de leraar die ik wil zijn?” Misschien is jouw kernwaarde ‘verbinding’. Dan voelt die leerling eruit sturen als falen, niet omdat het als een zwaktebod voelt, maar omdat het botst met je identiteit. Door dit te erkennen, kun je een andere keuze maken die wél energie geeft (bijvoorbeeld: het gesprek aangaan).

2. Kraak het ‘Team-Frame’ (Kijk naar buiten)

Soms wringt het niet bij jou, maar bij de cultuur van je sectie of school (het ‘Professionele Frame’). Misschien ben jij een vernieuwer in een team dat zweert bij rust en regelmaat. Om te proberen: Bespreek in de volgende vergadering eens niet de praktische zaken (wie doet wat?), maar de bedoeling. Leg een dilemma op tafel en vraag: “Wanneer vinden wij dat we dit goed hebben opgelost?” Je zult zien dat collega’s verschillen. Dat mag! Door hardop uit te spreken waar jullie waarden verschillen, ontstaat er lucht en hoef je niet meer te voldoen aan een onzichtbare norm die niet bij je past.

Wil je je meer verdieping?

Het ontwikkelen van je professionele identiteit is geen luxe, het is noodzakelijk onderhoud om met plezier voor de klas te blijven staan. Wil je dieper duiken in het model van Manon Ruijters en ontdekken hoe dit jou kan helpen in je baan als onderwijsprofessional?

Schrijf je in voor de online kennissessie “Jouw professionele identiteit onder de loep”. In deze sessie op maandag 2 februari van 16:00-17:00 uur, gaan we van overleven naar ontwikkelen. Margreet Pols van OnderwijsArena legt uit hoe je jouw professionele identiteit versterkt en hoe je hier blijvend aan kunt werken.