Formatief… en dan een werkwoord?

Leestijd – 1 min

De term formatief toetsen hoor je vaak, maar zorgt ook voor verwarring. ‘Toetsen’ klinkt alsof het om een eindmoment gaat, terwijl ‘formatief’ juist draait om een continu proces. Formatief toetsen is dus niet hetzelfde als formatief handelen, het is slechts een onderdeel daarvan. In deze blog laat Onderwijs Arena zien hoe formatief leren en lesgeven werkt en wat het kan opleveren voor jouw leerlingen en studenten.

Leren zichtbaar maken

Bij formatief lesgeven en leren staat steeds één vraag centraal: hoe maken we het leren van leerlingen en studenten zichtbaar? Dat begint met duidelijkheid over waar jouw klas naartoe werkt. Door samen leerdoelen en succescriteria te verkennen, krijgen leerlingen een neus voor kwaliteit.

De volgende stap is kijken waar leerlingen nu staan. Dat kan bijvoorbeeld door activerende werkvormen te gebruiken die kennis en begrip boven tafel halen. Als docent zie je zo direct waar nog gaten of misconcepties zitten.

Daarna kijk je hoe leerlingen het best verder komen. Feedback speelt daarin een sleutelrol. Niet in het lezen van lange lappen tekst, maar in concrete aanwijzingen die hen verder helpen. Daarnaast leren leerlingen ook van zichzelf: door peerfeedback en door zelf te reflecteren. Zo ontwikkelen ze meer grip op hun eigen leerproces.

Wat levert formatief leren en lesgeven op?

Door leren zichtbaar te maken ontstaat er meer eigenaarschap bij leerlingen, groeit hun zelfstandigheid en stijgt hun welbevinden. En jij krijgt als docent beter zicht op wat er nodig is om elke leerling en student een stap verder te helpen.